Can Dündar’dan ‘Mustafa’ Belgeseli

Atatürk’ü Tanıyoruz, Peki ya “Mustafa” Nasıl Biriydi?

Elinize bir kağıt kalem verip, Atatürk’ü anlatmanızı istesek, neler yazardınız o kağıda? İlkokuldan beri, hakkında sayfalar dolusu bilgi edindiğiniz Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili ne biliyorsunuz gerçekten? “Atatürk”ün lider ruhlu, mücadeleci ve güçlü bir kahraman olduğuna şüphe yok. Peki ya “Mustafa” nasıl biriydi dersiniz? Ne gibi zaafları vardı? Umutsuzluğa kapıldığı olur muydu? Hayalleri nelerdi? Aynaya baktığında kendini beğenir miydi? Sevdiği kadın için gözyaşı döker miydi? En çok hangi mevsimi severdi?...

Günümüz gençliğinin, resmi bayramlarda adı sıkça anılan, okul kitaplarının ilk sayfaları ile devlet dairelerinin duvarlarını süsleyen bir “ikon” olarak tanıdığı Mustafa Kemal Atatürk hakkında çok şey anlatıldı yıllarca. Ancak hiçbiri “Zübeyde Hanım’ın oğlu Mustafa”nın iç dünyasını tasvir edemedi bizlere.

Atatürk’ün siyasi ve askeri başarılarının haricinde, insani yönlerini de ele alan kapsamlı bir çalışma yapılamamıştı bugüne kadar.

Bu eksikliği hisseden Can Dündar, Atatürk’ün ölümünün 70. yıldönümünde, sadece Atatürk’ü değil, “Mustafa”yı da tanımak isteyenler için, özel bir belgesel film hazırladı. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda, Türkiye çapında gösterime girecek “Mustafa” adlı bu çalışma; yeni nesile Atatürk’ü keşfetme imkanı sunarken, bizleri de onu yeniden tanımaya davet ediyor.

15 yıldır konu ile ilgili çalışmalar yapan Can Dündar, 1993 yılında hazırladığı “Sarı Zeybek” adlı belgesel ile Atatürk’ün insani unsurları hakkında fikir edinmemize yardımcı olmuştu. Ancak “Mustafa”, Atatürk’ün tüm hayatını mercek altına alan ve onu alışılagelmiş formatların dışında anlatmaya çalışan bir film.

“Mustafa”yı yazan ve yöneten Can Dündar, bu filmin özellikle yeni kuşağa Atatürk’ü daha samimi bir üslupla anlatarak, ona yakınlık duymalarını sağlayacağına inanıyor. Bu amaç doğrultusunda, filmde eski, siyah beyaz görüntüler yerine modern animasyon teknikleri kullanılmış.

“Mustafa”nın dikkat çeken diğer bir özelliği de, filmin müziklerinin uluslararası üne sahip müzisyen Goran Bregoviç imzasını taşıyor olması. “Atatürk’ün hayatını konu alan bir filmde neden bir Türk besteci ile çalışılmadığı” yönündeki eleştirilere şu cevabı veriyor Can Dündar: “Sonuçta Atatürk Rumelili bir Balkan çocuğu ve Balkan kanını taşıyan bir müzisyenin ona çok daha yakın olacağını hissettim. Onun duygularını çok daha iyi dile getirebileceğini düşündüm. Onun dışında, Goran Bregoviç uluslararası bir müzisyen. Atatürk\'ü dünyaya tanıtmakta, böyle bir müzisyen seçiminin yardımcı olacağını düşündüm. Ayrıca, genlerinde Osmanlı izlerini taşıyan bir müzisyen Bregoviç...”

Atatürk’ü en saf haliyle beyazperdeye taşımayı amaçlayan “Mustafa”, film için seçilen isimden de anlaşılacağı gibi, yıllardır izlediğimiz Atatürk belgesellerine kıyasla, daha şahsi bir Atatürk portresi çiziyor. Atatürk’ün kendi sesinden çok önemli konuşmalar, kendi fotoğrafçılarının fotoğraf arşivleri, duygularını ve izlenimlerini not ettiği not defterlerinden tutun da, yazdığı mektuplara kadar birçok özel bilgi “Mustafa” belgeselinde seyirci ile paylaşılıyor.

Atatürk’ü sadece bir lider olarak değil, herşeyden önce bir “insan” olarak tanımak ve zaferlerle dolu yaşantısında sergilediği insani duruşu gözlemleyerek, kendi hayatınıza dair dersler çıkarmak için “Mustafa”yı izlemenizi öneriyoruz.

 ‘Mustafa’nın Hazırlık Aşaması

•    Film için Cumhurbaşkanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı arşivleri başta olmak üzere, yerli ve yabancı pek çok arşiv özel izinle açıldı.

•    Atatürk’ün daha önce görülmemiş fotoğraflarına, hatıralarını yazdığı not defterlerine, yakınlarına yolladığı çok özel mektuplarına, günlüğüne ve elyazmalarına ulaşıldı.

•    Çekim ekibi Atatürk’ün ayak bastığı Selanik’ten Manastır’a, Şam’dan Berlin’e, Sofya’dan Karlsbad’a kadar her coğrafyaya giderek; onun hayatını yerinde görüntüledi.

•    Geniş ve deneyimli bir kadro, Atatürk’e dair yazılmış kitapları, yerli - yabancı basını ve diplomatik yazışmaları tarayarak, onlardan sahici, objektif ve sıcak bir hayat hikayesi anlatmaya çalıştı.

•    Ondan kalan eşyalar, onu anlatan anılar, çalıştığı karargahlar, yaşadığı evler, geride bıraktığı belgeler, sevdiği şarkılar ve söylediği sözler titizlikle derlendi.

Hazırlayan: Serkan Tavşanoğlu