Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Yakup Kadri Karaosmanoğlu profil resmi Facebook'ta Paylaş
Ekle
7.2/ 10
16 oy
10 kullanıcının favorisi

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Mısır

27 Mart 1889

13 Aralık 1974

Biyografisi

27 Mart 1889\'da Kahire\'de doğdu. 13 Aralık 1974\'te Ankara\'da öldü. İlköğrenimine ailesiyle birlikte gittiği Manisa\'da başladı. 1903\'te İzmir İdadisi\'ne girdi. Babasının ölümünden sonra annesiyle yine Mısır\'a döndü, öğrenimini İskenderiye\'deki bir Fransız okulunda tamamladı. 1908\'de başladığı İstanbul Hukuk Mektebi\'ni bitirmedi. 1909\'da arkadaşı Şehabettin Süleyman aracılığıyla Fecr-i Âti topluluğuna katıldı.

1916\'da tedavi olmak için gittiği İsviçre\'de üç yıl kadar kaldı. Mütareke yıllarında İkdam gazetesindeki yazılarıyla Kurtuluş Savaşı\'nı destekledi. 1921\'de Ankara\'ya çağrıldı ve bazı görevler verildi. 1923\'te Mardin, 1931\'de Manisa milletvekili oldu.

Bir yandan da gazeteciliğini ve roman yazarlığını sürdürdü. 1932\'de Vedat Nedim Tör, Şevket Süreyya Aydemir, Burhan Asaf Belge ve İsmail Hüsrev Tökin ile birlikte Kadro dergisinin kurucuları arasında yer aldı. Savunduğu bazı görüşler aşırı bulunduğu için Kadro dergisinin 1934\'te yayımına son vermek zorunda kalmasından sonra Tiran elçiliğine atandı. Daha sonra 1935\'te Prag, 1939\'da Lahey, 1942\'de Bern, 1949\'da Tahran ve 1951\'de yine Bern elçiliklerine getirildi. 27 Mayıs 1960\'tan sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. Siyasal yaşamının son görevi 1961-1965 arasındaki Manisa milletvekilliği oldu.

Karaosmanoğlu yazarlığa Ümit, Servet-i Fünun, Resimli Kitap gibi dergilerde başladı. Fecr-i Âticiler\'in \'sanat şahsî ve muhteremdir\' görüşünü paylaştığı ve \'sanat için sanat\' yaptığı bu ilk döneminde Nirvana adlı bir oyun, makaleler, denemeler, düzyazı şiirler ve öyküler yazdı. Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı sırasında ülkenin durumu, sanat anlayışını değiştirmesine yol açtı. Türk toplumunun çeşitli dönemlerdeki gerçekliğini sergilemek istediği için bir ikisi dışında yapıtlarında belli tarihsel dönemleri ele aldı. Kiralık Konak I. Dünya Savaşı öncesinin, Hüküm Gecesi II. Meşrutiyet\'in, Sodom ve Gomore Mütareke döneminin, Yaban Kurtuluş Savaşı yıllarının, Ankara Cumhuriyet\'in ilk on yılının, Bir Sürgün II. Abdülhamid döneminin işlendiği romanlardır. Panorama 1923-1952 yıllarını kapsar. Karaosmanoğlu 1920\'lerden sonra iyimser bir devrimci görünümündeyken, sonra umutlarını yitirerek romancılığını devrimci yönde kullanmaktan vazgeçmiştir. 1955\'ten sonra da anı kitaplarından başka bir şey yazmamıştır. Romanları arasında en önemli ve ünlüleri Nur Baba, Kiralık Konak ve Yaban\'dır.

Nur Baba, Karaosmanoğlu\'nun ilk romanıdır. 1922\'de kitap olarak çıkmadan önce gazetede yayımlanmıştır. Ama yazılışı ondan sekiz dokuz yıl öncesine gider. O yıllar Karaosmanoğlu\'nun Eski Yunan ve Latin edebiyatıyla ilgilendiği ve Çamlıca\'daki bir Bektaşi tekkesine devam ettiği dönemdir. Nur Baba\'yı Euripides\'in Bakkhalar\'ından esinlenerek ve tekkedeki gözlemlerine dayanarak yazmıştır. Roman, tekkenin şeyhiyle, evli bir kadın arasındaki tutkulu bir aşkın öyküsünü anlatır. İçki, müzik ve sevişmeyle sabahlara değin süren ayinler, Bektaşi töreleri ve tekke yaşamı kitapta büyük yer tutar. Bu ayinlerle Bakkhalar\'in ayinleri arasında benzerlik bulan Karaosmanoğlu, romanın kadın kahramanı Nigar’da cinsel aşktan mistik bir aşka geçişi göstermek istemiştir. Ancak okur için romanın ilginç yönü Bektaşilik\'e ilişkin bilgiler olmuş ve bu yönü, yapıtın çok satılmasını sağladığı gibi Karaosmanoğlu\'nun ününü de yaygınlaştırmıştır. Ancak Karaosmanoğlu Bektaşilik\'in sırlarını açıklamak ve üstelik Bektaşilik\'i küçük düşürmekle suçlandığı için romanın ilk ve ikinci baskılarına yazdığı \'izah\'larla bu suçlamalara karşı kendini savunmak gereğini duymuştur.

Bireyci sanattan vazgeçtikten sonra yazdığı ilk roman olan Kiralık Konak\'ta Karaosmanoğlu, II. Meşrutiyet yıllarında Batılılaşma hareketinin yol açtığı değer kargaşasını, geleneklerden ve eski yaşam biçiminden ayrılışı ve kuşaklar arasındaki kopukluğu sergiler. Romanda yazar adına konuşan Hakkı Celis, başlangıçta yurt sorunlarına karşı ilgisiz, âşık, içli bir şairken, sonradan bilinçlenerek değişir, bireyin değil, toplumun önemli olduğunu anlar ve \'milli ideal\' denen bir sevdaya tutulur. Bu ideal geleceğin Türkiye\'si ve ulusudur. Karaosmanoğlu romanın öbür kişilerini ve dolayısıyla toplumu, bu yeni bilince ulaşmış Hakkı Celis\'in gözleriyle değerlendirir ve yargılar. Ona göre geleceğin Türkiye\'sinde ne geçmişin Osmanlı\'sının, ne Batı hayranlarının, ne de yurt sorunlarından habersiz, yalnızca sanata tapan bireyci aydınların yeri vardır. Romanın baş kişileri gerçi belli tiplere örnek olarak sunulmuşlardır, ama Karaosmanoğlu bunları çok yönlü bireyler olarak yaşatmayı amaçlar.

1942\'de CHP Roman Armağanı\'nda ikinciliği kazanmış olan Yaban, Karaosmanoğlu\'nun en başarılı romanı sayılır. Anadolu köylüsünün gerçeklerini dile getirdiği ve Türk aydını ile köylüsü arasındaki uçurumu gözler önüne serdiği için övülmüştür. Ancak bazı eleştirmenler de Karaosmanoğlu\'nu, köylüye tepeden bakmak ve onu hor görmekle suçlamışlardır. Kiralık Konak ile Sodom ve Gomore\'de Osmanlı düşüncesini sürdürenlerle Batı hayranı alafranga sınıfın toplumdaki çürüyen organlar olarak nitelenmeleri gibi, Yaban\'da da gerici Anadolu köylüsü yoz bir sınıf olarak sunulur. Yeni ulusu yaratmak görevi de vatanı kurtaracak olan aydınlara düşmektedir. Yaban hem Anadolu\'yu ve köylüyü konu edinen ilk önemli roman olmasıyla hem de çirkin bir gerçekliği şiirsel bir üslupla dile getirmedeki başarısıyla Türk roman tarihinde saygın bir yere sahiptir.

Karaosmanoğlu toplumsal sorunlara belli bir siyasal açıdan eğilmiş bir romancı olmakla birlikte, bu sorunlara yaklaşımını elden geldiğince sanatsal bir düzeyde tutmaya çalışmıştır. Ona karşı yapılan eleştiriler daha çok romanlarının içeriğine ve bazen de diline yönelik olmuştur. Ruhsal çözümlemede, karakter yaratmada ve ele aldığı dönemin toplumsal gerçekliğini yansıtmadaki başarısı övgüyle karşılanmıştır.

\'Türk romanında belki ilk defa tipleri toplumsal koşullara ve tarihsel sürece bağlamaya çalışırken, bu tiplere canlı ve gerçek bir kişilik kazandırma uğruna bilinçli bir çaba gösterdi.\'

Devamı
Gizle

Katkıda Bulunduğu Son 0 Yapım

Tüm yorumlar (4)
-Hipokondriyak- (Profesyonel) | 03 Ağustos 2010, 19:20

Çok başarılı br yazardı..Yaban romanıyla tanımıştım onu.Nur içinde yatsın..

Cevap Yaz
0
0
melis-coban (Jön) | 09 Mart 2010, 22:36

yaban kitabını okudum şu an kiralık konağı okuyorum anlatımı biraz sıkıcı ama okurken alışıyor insan gerçekleri yazıyor çok iyi bir yazar

Cevap Yaz
0
0
gereksizunsur (Artist) | 07 Temmuz 2008, 23:56

serveti fununla başladı yazın hayatına. daha sonrada milli edebiyat akımına mensup oldu. hem anadolucudur hemde atatürkçü:)) bu bilgiler hala beynimde taze daha satırlar dolusu şey yazabilirim ona dair. yabanından tutum kiralık konağına sodom gomerasına bir çok değerli yapıtı var. türk yazının usta kalemi

Cevap Yaz
0
0
castaway (Dublör) | 04 Mayıs 2008, 13:55

mükemmel bir yazar.yaban kitabını okumuştum.çok güzel bi kitaptı.tavsiye ederim.

Cevap Yaz
0
0
Görüşleriniz