Elon Musk'ın Grok Imagine aracıyla Homeros'un Odysseia destanını sinemaya uyarlama vaadi teknoloji ve sanat dünyasında tartışmalara yol açtı. Yapay zekanın tarihsel doğruluk iddiasıyla üreteceği görsellerin geçmişin gerçekliğini yansıtmaktan ziyade mevcut sinema klişelerinin bir ortalamasını sunacağı öngörülüyor.
Elon Musk, sahibi olduğu xAI şirketinin yapay zekâ aracı Grok Imagine'ın bu yıl sona ermeden önce Homeros'un Odysseia destanının tam uzunlukta bir filmini üreteceğini duyurdu. Musk, Temmuz ayında X platformunda paylaştığı üç dakikalık yapay zekâ yapımı sahneyle birlikte, projenin kendi ifadesiyle "tarihsel olarak doğru ve Homeros'un sanatına sadık" olacağını ileri sürdü. Christopher Nolan’ın büyük bütçeli yapımı sinemalarda küresel çapta gösterime girdikten birkaç gün sonra gelen bu açıklama, Musk'ın aylardır "duyar kasmakla" (woke) suçladığı mevcut sinema endüstrisine karşı bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.
Yapay zekanın görsel hafızası ve tarihsel gerçeklik
Odysseia'nın insanları domuza çeviren bir cadı ve tek gözlü bir dev içeren 2.800 yıllık bir destan olduğu gerçeği bir kenara bırakıldığında, yapay zekanın neye göre "doğru" üretim yapacağı sorusu gündeme geliyor. Antik İthaka'ya dair bir fotoğraf veya Truva kıyılarına ait bir video kaydı bulunmadığı için generatif modellerin elindeki tek veri kaynağı; hikâyeler, şiirler, çanak çömlekler ve son yüzyılda antik dünyayı hayal eden sinema filmlerinden oluşuyor. Grok Imagine antik çağı resmederken tarihin derinliklerine inmek yerine, Gladyatör, Truva ve 300 Spartalı gibi yapımların oluşturduğu kolektif görsel hafızanın en olası örneklerini bir araya getiriyor. Sonuçta ortaya çıkan ürün geçmişin kendisini değil, yapay zekâ tarafından ortalaması alınmış diğer filmlerin bir yansımasını sunuyor.
Beyaz mermer yanılgısı ve kültürel klişelerin pekişmesi
Doğruluk kavramını kullananların dikkat etmesi gereken temel nokta, en olası görüntüyü seçen bir makinenin antik çağa dair klişeleri düzeltmek yerine onları daha da yoğunlaştırmasıdır. Yapay zekadan klasik bir heykel istenildiğinde, zihnimizdeki antik dünya imgesi bu olduğu için karşımıza parıldayan beyaz mermerler çıkarıyor. Oysa antik dünyanın gerçek görüntüsü bu değildir; Yunan ve Roma heykelleri aslında canlı renklerle boyanmıştır ve zihinlerdeki tertemiz beyaz mermer algısı sonraki dönemlerin bir idealleştirmesinden ibarettir. Mevcut hatalı resimler üzerinde eğitilen yapay zekâ modelleri, geçmişe dair yanlışları özgüvenle yeniden üretip bunları "gerçek" etiketiyle sunduğunda doğruluğun tam tersi bir etki yaratıyor.
Yaratıcılığın ortalamaya hapsolması ve otorite arayışı
Ekrandaki doğruluk, bir görüntü yönetmeninin her karede üzerinde titizlikle durduğu ışık, doku ve deri gibi sayısız bilinçli kararla inşa ediliyor. Yapay zekâ da bu kararları veriyor ancak bunu bireysel bir yaratıcılıkla değil, en olası seçeneğe dayalı bir uzlaşıyla gerçekleştiriyor. Yapılan araştırmalar, üretken yapay zekanın bireysel işleri daha yaratıcı hissettirse de tüm alanı birbirine yaklaştırarak her şeyi aynı merkeze sürüklediğini ortaya koyuyor. Homeros'un şiiri gibi doğruluğun teknik bir karşılığı olmayan bir alanda bu iddianın dile getirilmesi, aslında gerçeğin ne olduğunu söyleme hakkı yani bir otorite arayışı olarak görülüyor. Musk'ın geçmişin nasıl göründüğüne dair makinesinin verdiği kararlar, aynı zamanda geleceği kimin kurgulayacağına dair politik bir projenin parçası olarak tartışılıyor.
Yorumlar (0)