Türkiye'nin sinema sitesi Sinemalar.com

Orson Welles

Citizen Kane 2. Fragmanı
Orson Welles profil resmi Facebook'ta Paylaş
Ekle
9.2/ 10
143 oy
196 kullanıcının favorisi

Orson Welles

ABD

6 Mayıs 1915

10 Ekim 1985

Biyografisi

George Orson Welles (1915-1985) Amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen ve senarist. Orson Welles tiyatro, televizyon ve radyo alanlarında yarattığı eserlerle 20. yüzyıla damgasını vuran bir sanatçıdır.


Çocukluk ve gençlik yılları (1915-1934)

 

Kenosha Wisconsin - ABD'de doğdu. Welles 2 yaşındayken yetişkin bir insan gibi konuşabiliyor, 3 yaşındayken her şeyi okuyabiliyor, 5 yaşındayken Shakespeare'in oyunlarını ezbere biliyor, vasisi tarafından kendisine hediye edilen kukla takımıyla Kral Lear'ı tek başına oynuyordu. 9 yaşındayken babasıyla çıktığı gezide Dünya'nın dörtte üçünü dolaşmış olan Welles, bu arada resim yapmayı öğreniyor, ünlü büyücü Houdini'den illüzyon dersi alıyordu. 10 yaşındayken Wisconsin gazetelerinden birinde kendisinden; 'Karikatürcü, oyuncu, şair ve sadece 10 yaşında' diye bahsediliyordu. 18 yaşındayken, okuduğu kolejdeki öğretmeni olan Roger Hill'le birlikte Shakespeare'in yazılmış bütün oyunlarını bir araya getiriyor ve Welles'in resimleriyle süslü olan 'Herkes için Shakespeare' adındaki bu baskı özellikle Amerikan kolejlerinde büyük ilgi uyandırarak 90.000 satıyordu. Annesi o sadece 9 yaşındayken, babası ise 15 yaşındayken öldü.

 

Tiyatro ve Radyo (1936-1940)

 

Bir süre resim üzerine çalıştıktan sonra oyunculuk yapmaya başladı. Bu yıllarda evlendi. Bir süre radyoda da çalıştı. Sonra, 1938 yılındaki ünlü "Dünyalar Savaşı"nın radyo tiyatrosunda Amerikalıları dünyayı Marslıların istila ettiğine inandıracak yetenekte bir sunum yaptı. 1941'deki ilk filmi "Yurttaş Kane" ileride çok büyük ün yapacak olmasına rağmen, o sıralar Welles'e yüklüce bir para kaybettirdi. Daha bu ilk filmiyle, Welles o zamana kadarki sinema gelişimine yepyeni bir yön vermiş ve yenilikler getirmiştir. Özellikle, sinemanın anlatım potansiyelini ve yollarını farklı bir kompozisyonda kullandığı için bu film önemliydi. Bu nedenlerden ki, "Yurttaş Kane" filmi birçokları tarafından "bugüne kadar yapılmış en iyi film" payesini almıştır. Ayrıca, bu ilk filminde oyuncu olarak da bulunmuş ve performansıyla da beğeni toplamıştır. Yine de, Orson Welles, Hollywood'da tutulmadığı için Avrupa'ya gitmiştir. Her ne kadar sonraki filmleri de Amerika söz konusu olduğunda pek başarılı olamamış olsalar da, en azından ticari açıdan, özellikle Avrupa'da çok tutulmuş ve birçok ödül almıştır. 10 Ekim 1985'te Los Angeles'ta meslektaşı Yul Brynner ile aynı günde vefat etmiştir. Mezarı ise İspanya'nın Endülüs Özerk Bölgesi'nde bulunan küçük bir yerleşim birimi olan Ronda'dadır. Sözleri; "Ben gençliğin ne demek olduğunu bilirim, ama sen yaşlılığın ne demek olduğunu bilemezsin" şeklinde olan I Know What It Is To Be Young adlı şarkısıyla klasikler arasına yerleşmiştir.

Orson Welles 3 kez evlendi. İlk evliliği Virginia Nicholson ile oldu. İkinci evliliğinde ise dönemin yıldız oyuncusu Rita Hayworth ile 1943'ten 1947'ye dek evli kaldı, 2 çocuğu Rebecca Welles (1944-2004) bu dönemde doğdu. 1955'te evlendiği İtalyan aktris ve asilzade Paola Mori ile ölümüne dek resmen evli kalsa da 1960'lı yıllardan itibaren ayrı yaşamıştı. Bu evlilikten 1955'te doğan 3. çocuğu Beatrice Welles de bir dönem oyunculuk yapmıştır.

Devamı
Gizle

Katkıda Bulunduğu Son 8 Yapım

Hepsini Göster
Popüler Yorumlar
ezimberat (Efsane) | 16 Ocak 2013, 23:49

Orson Welles, 2 yaşındayken yetişkin bir insan gibi konuşabiliyor, 3 yaşındayken her şeyi okuyabiliyor, 5 yaşındayken Shakespeare'in oyunlarını ezbere biliyor. 9 yaşındayken babasıyla çıktığı gezide Dünya'nın dörtte üçünü dolaşmış olan Welles, bu arada resim yapmayı öğreniyor, ünlü büyücü Houdini'den illüzyon dersi alıyordu. 10 yaşındayken Wisconsin gazetelerinden birinde kendisinden; 'Karikatürcü, oyuncu, şair ve sadece 10 yaşında' diye bahsediliyordu. 18 yaşındayken, okuduğu kolejdeki öğretmeni olan Roger Hill'le birlikte Shakespeare'in yazılmış bütün oyunlarını bir araya getiriyor ve Welles'in resimleriyle süslü olan 'Herkes için Shakespeare' adındaki bu baskı özellikle Amerikan kolejlerinde büyük ilgi uyandırarak 90.000 satıyordu. Annesi o sadece 9 yaşındayken, babası ise 15 yaşındayken öldü. Orson Welles'IN "Yurttaş Kane" filmi birçok sinema eleştirmeni tarafından "bugüne kadar yapılmış en iyi film" olarak değerlendirilmektedir.

0
9
summerbag (Dublör) | 23 Ağustos 2011, 23:42

sergei eisenstein her ne kadar kurgu ve görüntü olarak bir sinema devrimi yapsada asıl devrimi orsan welles yapmıştır.yönetmen olmadan önce radyoda dünyaya uzaylılar saldırıyor diyerek öyle bir kaos çıkarmıştır ki tanımayan yoktur wellesi.yönetmenlik işine başlaması bir radyocunun yönetmenlikte nasıl başarıl olabilceğinin bir kanıtıdır aydeta.deep focus ve montajı gibi yenilikçi hareketlerde bulunmuş ve bunla yetinmemiş filmlerinde hem başrol,hem yönetmen,hemde senarist olmuştur.filmine çok sahip ve bu onu auteur bir yönetmenden daha fazlasını yapar.sadece kurgu ve görüntü alanında yenilikleriyle anılmaz orsan welles, filmlerinde ana karaktere tüm kültürel mesajları barındıracak bir şekilde yapar böylece filmin içinde bir mesaj bulmak yerine karaktere bakarak bir mesaj buluruz.öyleki wellesin sinemasında önemli olan baş karakterin zenginliği diğer karakterin bolluğudur.kubrick gibi bir mükemmeliyetçidirde.ve işin en sakat kısmıysa sinema alanında dünyanın en iyi filmini yapmıştır (burda sebep bile aranmaz,atilla dolsayın çok iyi bir lafı vardır; sinema yurttaş kaneden öncesi ve sonrası diye ayırırsak herkez için daha iyi olur)zirvede başlamış kara listede birmiştirmiştir olayı.william randolp hearst beni anlatıyor iddiasıyla tüm sinema salonları filmin gösterimini engellemek için uğraşmış,karalama kampanyaları düzenlemiş,filmi batırmak için elindeki tüm gücü kullanmıştır.tabi bu sonra bu wellesin değil kendisin kariyerine bitirmeye olanak sağlamıştır.film tutulur 9 dalda aday oscara aday gösterir seneryo dalında ödül alır.işte düşüş bundan sonra başlar.26 yaşında sinemayı kökten değiştirdikten ya ondanda iyi bir film çekeceksinizdir yada hiçbir şey.çünkü onun  bir kıdame bile düşüğünü yaparsanız  gerileme olarak adlandırılıcaktır.çünkü en iyisini yapmışsınıdır artık onu geçmek imkansızdır.her ne kadar oyunculuktada büyük bir başarı göstersede (özellikle üçüncü adam filminde)yönetmenlliğiyle anılcak, dünyanın en iyi filmin yapıp,sinemayı kökten değiştirip hayatını kökten düşüşüne sahip olucaktır kendisi.hayatı bile bir mesaj niteliğindedir.eğer ilk sıçramada iyi olursanız bilin ki artık bunun dönüşü yoktur.

0
4
Tüm yorumlar (30)
Avatar
FilmHistorian (Figuran) | 16 Haziran 2017, 22:26

Orson Welles (1915-1985) , büyük sinema eleştirmeni Andrew Sarris'in The American Cinema: Directors and Directions 1929–1968 adlı kitabında , panteon adı ile terimleştirdiği ABD'de film çekmiş 14 büyük yönetmen arasında yer almıştır.. Gerçekten de Welles, çocukluğundan başlayarak ömrü boyunca bir çok dalda başarılı olmuş , çok yönlü bir yetenek idi..
100'ü aşkın kısa ve uzun metraj filmde,dizide rol alan Welles , kariyerinde sadece 10 adet sinema filmi yönetmesine rağmen , filmlerinin sahip olduğu özgün anlatı tarzı , teknik düzeyin üstünlüğü vb.nedenlerle günümüzde yedinci sanatın büyük sinemacılarından biri olarak kabul görmektedir..
Orson Welles'in yönettiği filmlerden bana göre en iyi 3 tanesini seçiyor ve ek bilgileri ile sizler için paylaşıyorum :

3-) The Magnificent Ambersons (1942)

* 4 dalda Akademi adaylığı

* Sight & Sound sinema dergisinin 2012 yılında düzenlediği tüm zamanların en iyi filmleri anketinde , yönetmenlerin oyları ile 174..sırada ve eleştirmenlerin oyları ile 81.sırada yer aldı

* Empire sinema dergisinin 2008 yılında düzenlediği tüm zamanların en iyi 500 filmi anketinde 334.sırada yer aldı

2-) Touch of Evil (1958)

* Sight & Sound sinema dergisinin 2012 yılında düzenlediği tüm zamanların en iyi filmleri anketinde , yönetmenlerin oyları ile 26.sırada ve eleştirmenlerin oyları ile 57.sırada yer aldı

* Empire sinema dergisinin 2008 yılında düzenlediği tüm zamanların en iyi 500 filmi anketinde 109.sırada yer aldı

1-) Citizen Kane (1941)

* 9 dalda Akademi adaylığı , 1 ödül

* Amerikan Film Enstitüsü'nün 1998 ve 2007 yıllarında gerçekleştirdiği En İyi 100 ABD filmi anketinde 1.sırada yer aldı

* Sight & Sound sinema dergisinin 1952'den beri her 10 yılda bir kez düzenlediği tüm zamanların en iyi filmleri anketinde, 1962 , 1972 , 1982 , 1992 ve 2002 yılında tüm zamanların en iyi filmi seçildi.. 2012 yılında eleştirmenlerin katıldığı anket sonucu 2.sırada , ve yönetmenlerin katıldığı anket sonucu 2.sırada yer aldı

* Fransız sinema dergisi Cahiers du Cinema dergisi tarafından 2007 yılında gerçekleştirilen tüm zamanların en iyi filmleri anketinde 1.sırada yer aldı

* İspanyol sinema dergisi Nickel Odeon'un tüm zamanların en iyi filmleri soruşturmasında 1.sırada yer aldı

* 1958 yılında Brüksel'de gerçekleşen Expo 58 organizasyonunda yer alan en iyi filmler anketinde ilk 10'da yer aldı

* Time Out'un en iyi 100 film anketinde 1.sırada , The Village Voice'nin en iyi 100 film anketinde 1.sırada , BBC'nin 2015 yılında düzenlediği en iyi 100 ABD Filmi anketinde 1.sırada yer aldı

* The Hollywood Reporter'in 2014 yılında düzenlediği ankette 3.sırada yer aldı

* Empire sinema dergisinin 2001 yılında düzenlediği en iyi filmler anketinde 28.sırada , 2006 yılında düzenlediği ankette 26.sırada, 2008 yılında düzenlediği ankette 28.sırada yer aldı

Cevap Yaz
0
0
egeedipkurt (Profesyonel) | 16 Kasım 2016, 15:40

yurttaş kane,bitmeyen balayı,othello ve yabancı filmlerinden tanıyorum

Cevap Yaz
0
0
Filmettin (Profesyonel) | 5 Haziran 2015, 00:09

Bana göre sinema üstü çok yönlü bir isim, "Üçüncü Adam" filmi onun en sevdiğim filmlerinin başında geliyor.

Cevap Yaz
0
0
Stiks (Profesyonel) | 6 Aralık 2014, 03:02

“Kamera, bir şairin zihnindeki göz olmadıkça, bir film asla gerçekten iyi değildir. Hollywood, Çorba sektörü dahil olmak üzere, deney amaçlı labaratuarları olmayan tek endüstridir." - Orson WELLES

Cevap Yaz
0
2
cokomel9 (Figuran) | 7 Ekim 2014, 18:23

adam hem 10 numara hem 1 numara!....

Cevap Yaz
0
0
Görüşleriniz